[RECAP BUỔI 4 – 18/12/2019]
“No one cares how much you know, until they know how much you care” – 26th President of the US Theodore Roosevelt
Mentor: chị Đoàn Ngọc Trâm
Mentee: Huỳnh Kim Ngân
Trong buổi gặp mặt lần này, mình với chị Trâm đã thảo luận vấn đề chính đó là về Trí tuệ cảm xúc EQ (Emotional Intelligence Quotient). Trong thời đại ngày nay, bên cạnh IQ thì mình nghĩ là EQ cũng đóng vai trò quan trọng không hề kém cạnh, để hiểu vì sao mình lại nói như thế thì mời các bạn đọc tiếp nhé 
Trong bài dưới đây mình đã tổng hợp những kiến thức mà mình chọn lọc từ sách “Tôi, Tương lai, Thế giới” của cô Nguyễn Phi Vân, những gì mình với chị Trâm cùng nhau thảo luận và những thông tin mình tổng hợp trên internet.
Link để bạn có thể test EQ https://globalleadershipfoundation.com/geit/eitest.html
Ngay từ đầu chương cô Vân đã trích ngay một câu nói của tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt nói về tầm quan trọng của EQ như sau “No one cares how much you know, until they know how much you care” (Không ai quan tâm bạn hiểu biết nhiều tới mức nào đâu, cho tới khi họ biết rằng bạn quan tâm họ tới mức nào). Vậy EQ là gì? Nói nôm na một cách dễ hiểu thì EQ chính là sự hiểu rõ về cảm xúc của chính mình và cách mình quản lý nó; hiểu rõ, nhận biết được cảm xúc của người khác và thông cảm với họ.
EQ có thể chia thành 2 nhóm đó là Năng lực cá nhân và Năng lực xã hội, và EQ hoàn toàn có thể rèn luyện được để ngày càng nâng cao nó hơn.
1. Nhận thức bản thân
Bao gồm 3 yếu tố đó là “Tự nhận thức về cảm xúc” (bạn hiểu được cảm xúc của bản thân và nhận thức được nó tác động thế nào đến hành vi của mình), “Tự đánh giá” (bạn biết được đâu là điểm mạnh, điểm yếu của mình), “Tự tin” (bạn tin vào năng lực, khả năng của mình). Chị Trâm có ví dụ cho mình là khi ta tức giận, rất tức giận thì cơ chế của não sẽ ngưng lại một chút và không cho phép mình hành xử theo quy trình thông thường mình hay làm nữa, mà mình có xu hướng hành xử theo quán tính, và đôi khi điều này gây ra những hệ quả đáng tiếc. Nếu như một người có EQ thì sẽ nhận biết được lúc đó mình đang tức giận, và tìm cách kiềm chế cảm xúc đó lại.
2. Kiểm soát bản thân
Là sử dụng sự hiểu biết về cảm xúc của bản thân để tìm ra cách giải quyết cho cảm xúc đó, chứ không để cảm xúc đó lấn át lí trí của mình và gây ra những hành vi mang tính tiêu cực. Như ví dụ về sự tức giận khi nãy mình có nói thì bạn có thể áp dụng một cách là “gọi tên cảm xúc lúc đó” để bạn nhận thức được là “à lúc này có phải mình đang tức giận không, lời nói của mình có đang gây tổn thương cho người kia không” thì cơ chế của não sẽ trở lại bình thường, cho phép mình suy nghĩ theo hướng bình thường để mình tạm thời dừng lại. Và khi cảm thấy hạ hỏa, ổn định hơn một chút thì có thể tiếp tục giải quyết câu chuyện đó.
Quản lý được cảm xúc giúp ta dễ hòa nhập và thích nghi với môi trường mới hơn thay vì sẽ có tư thế “co cụm lại” trong một môi trường mới. Người không có EQ sẽ có suy nghĩ là “ Liệu mình có hợp với mọi người không, liệu mọi người có thích mình không”. Tuy nhiên khả năng thích nghi của những người “cũ” trong một môi trường mới là thấp, họ đã quen biết nhau rồi cho nên với một người mới như mình chỉ là số ít, khiến họ không cần dành quá nhiều sự quan tâm. Còn một người có EQ sẽ nghĩ là “Hay mình thử nói chuyện với một bạn xem sao” rồi từ từ sẽ thành hai hay ba rồi nhiều bạn hơn.
Kiểm soát được bản thân sẽ giúp cho ta hành động theo cam kết. Lấy ví dụ nha, khi mình đi làm và vô tình bị sếp la vì một lỗi không phải của mình, theo lẽ thường mình sẽ cảm thấy vô cùng tức giận và ấm ức, mình sẽ nghĩ là “Thôi kệ, mình làm có sai đâu mà sếp la” rồi theo hướng buông bỏ, không hoàn thành công việc nữa mà nghỉ đi chơi chẳng hạn. Thì đó là trường hợp của một người không biết kiểm soát bản thân, vì lỗi sai của sếp bây giờ cũng đã dẫn đến lỗi sai của mình rồi. Người có EQ thì sẽ không bị cảm xúc dẫn dắt. Mình sẽ biết được là tại sao mình tức giận, nguồn gốc nào dẫn đến sự tức giận ấy. Có một khái niệm gọi là “critical self-reflection” đòi hỏi bạn phải liên tục đặt ra các câu hỏi cho bản thân và đây cũng là cách giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân mình. Lấy ví dụ khi bạn được yêu cầu thuyết trình môn một học bạn rất giỏi trong một hội trường một trăm người, nhưng bạn lại từ chối. Lúc này bạn sẽ đặt những câu hỏi là
(1) Tại sao mình lại từ chối vậy nhỉ? => Bởi vì mình cảm thấy không thoải mái
(2) Tại sao mình lại cảm thấy không thoải mái? => Hình như mình không đủ năng lực
(3) Tại sao mình lại nghĩ mình không đủ năng lực? => Tại vì mình nghĩ có lẽ khán giả biết nhiều hơn mình về lĩnh vực ấy
3. Nhận thức xã hội
Là khả năng nhận biết chính xác cảm xúc của người khác và hiểu rõ tại sao có cảm xúc như vậy. Nói cách khác là sự cảm thông, sự đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu cho họ. Nếu mình hiểu được nguyên nhân ngọn nguồn của sự tức giận của đối phương, mình sẽ dễ thông cảm cho họ hơn thay vì tức giận ngược lại với họ.
Đối với mỗi người là một hoàn cảnh khác nhau nên mình phải có những sự thay đổi cho phù hợp khi giao tiếp với từng người để từ đó tạo ra những mối quan hệ “thân” hơn. Mình cần phải chú ý đến Body language vì đôi khi cách mình thể hiện cử chỉ lại không khớp với lời nói của mình thì nhiều khi sẽ có cảm giác mình không chân thật. Hoặc là có thể để ý Body language của đối phương để tìm ra những vấn đề thật sự mà người ấy đang gặp phải.
Điều thứ hai là sự thấu cảm. Nhắc đến đây thì là nói đến các mức độ của việc nghe:
(1) Nghe cho có, nghe mà không để tâm
(2) Nghe và khơi gợi thêm để người kia có thể bộc lộ thêm cảm xúc
(3) Nghe và đề ra giải pháp giúp họ
(4) Nghe và hiểu sâu sắc tại sao người đó lại như thế, người đó đang cần giúp gì, đáp ứng thích hợp những gì người đó trông đợi. Hay nói cách khác là hiểu được Insight vấn đề của người đó. Để làm được điều này thì không có cách nào khác ngoài tình cảm thật sự, có sự chân thành và thật lòng thì mới có sự quan tâm, biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác.
Thứ ba là hiểu về quyền lực. Quyền lực có nhiều nghĩa khi mà đặt trong các hoàn cảnh khác nhau, quyền lực gắn liền với trách nhiệm. Lấy ví dụ đơn giản là khi bước vào căn chung cư, thì người có quyền lực đầu tiên mình gặp phải là chú bảo vệ. Những người có quyền lực thì sẽ mong muốn được công nhận điều đó. Vậy thì mình cần phải cư xử sao cho đúng mực và tôn trọng họ trong từng trường hợp để tránh xảy ra những điều thiệt về bản thân mình.
Cuối cùng là hiểu về sự ảnh hưởng của cá nhân trong tập thể. Yếu tố này có thể vận dụng trong quá trình teamwork, để trở thành một leader tốt. Mỗi cá nhân trong một team sẽ có mỗi hoàn cảnh riêng, vì thế không thể áp dụng một cách giải quyết chung được.
4. Quản lý mối quan hệ
Sau khi hiểu rõ và áp dụng 3 điều trên thì quản lý các mối quan hệ sẽ hoàn toàn dễ dàng. Bao gồm Gìn giữ và phát triển mối quan hệ với mọi người, Giao tiếp dễ dàng (hiểu được mọi người, tìm ngôn ngữ phù hợp để giao tiếp), Khơi dậy cái tốt trong lòng mọi người, Trở thành leader tốt và cuối cùng là Hợp tác, quản lý xung đột đúng mức.
Em cảm ơn chị Trâm vì những thông tin bổ ích mà chị đã cung cấp và giúp em giải đáp nhiều thắc mắc
